Martini Jongenskoor Sneek | Martini Meisjeskoor Sneek
    Martini Jongenskoor Sneek - Martini Girl Choristers
Zie ons op Youtube Volg ons op Twitter Vind ons leuk op Facebook

Fryske Mattéus

Fryske Mattéus - Bach's Matteüs Passie

TEKST 3: Bach's Matteüs Passie

Johann Sebastian componeerde zijn Matteüs Passie in 1728. Een passie is een verhaal, een toneelstuk, een muziekstuk of een beeldend kunstwerk dat het lijden van Jezus Christus als uitgangspunt heeft. In het geval van Bach dus een muziekstuk.

De Matteüs Passie bestaat uit 2 delen. In het eerste deel worden de gebeurtenissen bezongen tot aan het verraad en de gevangenneming van Jezus. Alleen in het eerste deel wordt gebruik gemaakt van kinderstemmen, de zogenaamde "soprani in ripieno". Het tweede deel gaat over het verhoor door Pilatus, de uitlevering aan het volk en de kruisiging, dood en graflegging van Jezus.

Bach's (hoogstwaarschijnlijk behoorlijk kleine) eigen koor bestond, behalve uit volwassen tenoren en bassen, uit jongenssopranen en jongensalten. Vrouwen mochten in Bach's tijd namenlijk niet zingen in de kerk (!). Tegenwoordig worden er 2 koren met volwassen stemmen gebruikt - sopranen, alten, tenoren en bassen, vrouwen en mannen door elkaar. Die 2 koren zingen steeds weer delen van een dialoog naar elkaar toe. In het eerste deel in zowel het openings- als het slotkoor worden kinderstemmen toegevoegd om daar overheen een koraalmelodie te zingen.

Bach volgt trouw de teksten van Matteüs, zoals die nog steeds zijn te lezen in de Bijbel. Hij vulde deze aan met commentaren en beschouwingen. Je hebt recitatieven, aria's en koralen en tussendoor vertelt de evangelist. Een recitatief is een spreekgezongen verhaal dat vaak voorafgaat aan een aria. Een aria heeft minder tekst dan een recitatief, maar de zinnen worden meerdere keren herhaald, waardoor een aria wel langer duurt. Een koraal is een plechtig lied dat door het koor, het volk zeg maar, wordt gezongen.

Het verhaal wordt ons in recitatieven verteld door de evangelist (de verteller), die vertolkt wordt door een tenor. De evangelist is naast Jezus de belangrijkste solopartij. Als in een hoorspel worden de diverse deelnemers door aparte stemmen opgevoerd. Zo is daar natuurlijk Jezus (bas). Verder de volgelingen of discipelen Petrus en Judas (bassen), Pilatus ( bas) en zijn vrouw (sopraan), diverse dienaressen (sopraan en alt) en getuigen (tenor en bas). Ook groepen (discipelen, priesters, soldaten, volk) komen voor en worden vertolkt door de twee koren. Het verhaal wordt op gezette tijden onderbroken door overwegingen en gedachten in recitatieven en aria's door solisten en in koralen door het koor.

Bach liet aanvullend op de evangelietekst van Matteüs veel teksten schrijven door Picander, een voormalige postbeambte. Bach's grote geheim is: afwisseling. Hij switcht razendsnel van aria naar recitatief, naar koor en weer naar aria en dan weer naar recitatief enzovoorts. Doordat Bach steeds verspringt van de ene naar de andere vorm ontstaat een boeiend muziek-en-zang-spektakel van bijna 3 uur lang. Een hele zit, maar omdat de muziek zo verschrikkelijk mooi is, zijn die om voordat je er erg in hebt! Echter omdat de kinderstemmen alleen in het eerste deel nodig zijn, mag jij als zanger na ongeveer 5 - 6 kwartier al weer naar huis.

Er zijn veel verschillende uitvoeringen van de Matteüs Passie. Er zijn concerten waar bijvoorbeeld niet in het Duits wordt gezongen, maar in het Nederlands. De Nederlandse muzikant Jan Rot heeft de Matteüs Passie vertaald in het Nederlands, hij heeft er ook een tango-uitvoering van gemaakt. Er zijn ook uitvoeringen waarin het publiek mee mag zingen, dat heet dan ook de Meezing-Matteüs. Rond Pasen zijn er heel veel uitvoeringen. De bekendste is die in Naarden, waar in de Grote Kerk De Nederlandse Bachvereniging jaarlijks de tv-Matteüs Passie uitvoert.

Om een idee te krijgen hoe het er in de Mattëus Passie aan toegaat is dit filmpje van 6 minuten wel een mooie inleiding


De diverse elementen uit de Matteüs Passie worden er in uitgelegd: de evangelielezing, de dramatiek, de gedachten/overwegingen in de aria's en de betekenis. Kijk en luister zelf maar.

Als je ouders nog nooit naar de Matteüs Passie zijn geweest en eigenlijk nog een beetje over de streep moeten worden getrokken, laat ze dan dit filmpje van ook 6 minuten maar eens zien:


Deze mijnheer kan goed uitleggen hoe je toch behoorlijk onder de indruk kan raken van iets, waarvan je vader of moeder zich misschien afvraagt: is dat wel iets voor mij? Nou, reken maar!

Fryske Mattéus - Bach's Matteüs Passie


Antwoorden Quizvragen TEKST 2: 1.C, 2.B, 3.B.


QUIZVRAGEN TEKST 3: Bach's Matteüs Passie

1. Wie worden er bedoeld met "soprani in ripieno"?
A. de solisten
B. de zangers van koor 1
C. het jongens/kinderkoor
D. de organist

2. Wat is een recitatief?
A. een plechtig lied gezongen door het koor
B. een spreek-gezongen verhaal
C. een lied waar steeds zinnen in worden herhaald
D. een oratorium

3. Er zijn 4 soorten stemmen in een koor. Kies het beste antwoord
A. meisjes, jongens, mannen, vrouwen
B. sopranen, alten, tenoren en bassen
C. lichte, zware, hoge en lage stemmen
D. bassen, jongens, sopranen, meisjes

Een Friese Mattheüs Passie!
Het MJKS-PLUSkoor
Fryske Mattéus - Woord vooraf
Fryske Mattéus - Johann Sebastian Bach
Fryske Mattéus - Het lijdensverhaal van Jezus Christus
Fryske Mattéus - Bach's Matteüs Passie
Fryske Mattéus - Het jongens/kinderkoor
Fryske Mattéus - Het orkest
Fryske Mattéus - De Fryske Mattéus passy
Fryske Mattéus - Succesvolle start !

home ...